Inicjatywa osobista

Wkurzyłem się. I postanowiłem przestać milczeć.

Od trzydziestu lat pracuję w internecie. Najpierw w PR, marketingu, potem w programowaniu, inwestycjach, wreszcie w banku. Zarządzałem portfelami innowacji za miliony złotych, wdrażam AI. A teraz patrzę, jak internet zamienia się w maszynę do ogłupiania – i mam dość biernego przyglądania się.

6× Fałszywe informacje rozprzestrzeniają się 6 razy szybciej niż prawdziwe. MIT Media Lab, Science 2018

72% Polaków spotkało dezinformację online w ciągu ostatniego roku. Eurobarometer 2024

>50% ruchu w internecie generują boty – część z nich szerzy manipulację. Imperva Bad Bot Report 2024

Czytaj Manifest Dlaczego to robię

Bartosz Sokoliński

Director of AI Solutions @ BOŚ Bank · AI Strategy & Governance · EU AI Act
Wykładowca, mentor · 30+ lat w biznesie, innowacjach, technologii

Nie jestem aktywistą. Nie prowadzę NGO. Jestem praktykiem – przez trzy dekady budowałem rzeczy, które działają: systemy, strategie innowacji, portfele inwestycyjne, projekty z dofinansowaniem UE.

Dziś zajmuję się AI w banku – wdrażam, reguluję, pilnuję zgodności z EU AI Act. Wiem, jak działają algorytmy. Wiem, jak można je wykorzystać. I wiem, jak są wykorzystywane przeciwko nam.

Wkurzyłem się. Wkurzyłem się na propagandę, która udaje „opinię". Na farmy trolli, które zatruwają dyskusje. Na algorytmy, które nagradzają wściekłość, bo wściekłość = engagement = pieniądze. Na bierność ludzi, którzy wiedzą lepiej, ale milczą, bo „nie chcą się wdawać".

Wkurzyłem się też na weto Prezydenta w sprawie ustawy o internecie. Na to, że regulacje, które miały chronić przed dezinformacją, zostały zablokowane z powodów politycznych.

Milczenie nie jest neutralne. Milczenie normalizuje. Kiedy rozsądni ludzie milczą, głos mają tylko ci, którzy krzyczą – i ci, którzy za krzyczenie płacą.

Ten manifest to moje „dość". Nie organizacja. Nie budżet. Jeden człowiek, który mówi: nie będę przytakiwał przez milczenie.

LinkedIn X (Borty)

Manifest

Ekosystem informacyjny się zmienił. Nie ewoluuje – pęka.

Ponad połowa treści w internecie powstaje dziś w systemach zoptymalizowanych pod jedno: reakcję. Nie prawdę. Nie sens. Reakcję. Im więcej emocji, tym więcej kliknięć. Im więcej kliknięć, tym więcej pieniędzy.

W tę szczelinę wchodzi propaganda i manipulacja – państwowa, ideologiczna, komercyjna. Czasem subtelna jak „opinia eksperta". Czasem toporna jak troll z farm w Petersburgu. Zawsze nastawiona na jedno: rozbroić zdolność krytycznego myślenia.

Algorytmy platform nie są neutralne. Kochają konflikt, strach i wściekłość. Kochają świat czarno-biały – proste winy, proste odpowiedzi, jasny wróg. I dokładnie to wykorzystują źli aktorzy, bo system gra po ich stronie.

Ale największym sprzymierzeńcem manipulacji nie jest głupota. Jest bierność ludzi kompetentnych. Milczenie „żeby nie eskalować". Scrollowanie dalej. „Nie mój cyrk".

Dlatego mówię jasno: nie będę obojętny.

Będę reagować – merytorycznie i precyzyjnie. Będę demaskować mechanizmy manipulacji, nie atakując ludzi, tylko obnażając schematy. Będę wspierać tych, którzy mówią prawdę i płacą za to cenę.

Bronię złożoności zamiast bajek. Faktów zamiast emocjonalnych skrótów. Człowieczeństwa zamiast odczłowieczania.

Jeśli odpuścimy – internet stanie się maszyną do ogłupiania. Jeśli zostaniemy – zostanie sens, opór i odpowiedzialność.

Nie bądźmy obojętni. Bądźmy niewygodni tam, gdzie cisza służy kłamstwu.

Bartosz Sokoliński, styczeń 2026

6 zasad counterspeech

Praktyczne reguły reagowania na manipulację – bez eskalacji, bez wypalenia.

Nazywaj manipulację

Nie traktuj dezinformacji jako „opinii". Kłamstwo przedstawione bez sprzeciwu staje się częścią dyskursu. Cisza to akceptacja.

Odpowiadaj precyzyjnie

Krótko, z faktami, bez emocji. Twoja odpowiedź jest dla publiczności – nie dla prowokatora. Nie dawaj paliwa ping-pongiem.

Wymagaj dowodów

Źródło? Kontekst? Data? Tarcie zwalnia boty i farmy treści. Profesjonalna manipulacja liczy na bezrefleksyjne przeklikiwanie.

Demaskuj mechanizm

Nie atakuj ludzi – ośmieszaj schemat: spisek, dehumanizację, fałszywy autorytet. Pokaż strukturę manipulacji, nie jej ofiary.

Przywracaj kontekst

Świat rzadko jest prosty. Złożoność to odporność – proste narracje są podatne na sterowanie. Bronimy szarości przed czernią i bielą.

Wspieraj innych

Wspieraj tych, którzy dostają ciosy za prawdę. Lajk, komentarz, udostępnienie. Nie zostawiaj ich samych na polu walki.

Co możesz zrobić

Konkretne działania – w zależności od tego, kim jesteś i gdzie masz wpływ.

Jeśli uczysz innych

Ucz rozpoznawania wzorców manipulacji, nie tylko „sprawdzania faktów".
Pokazuj, jak algorytmy nagradzają skrajność i wściekłość – to mechanizm, nie spisek.
Rozbrajaj teorie spiskowe: nie wyśmiewaj ludzi – wyśmiewaj schemat myślowy.
Normalizuj „nie wiem" i „to jest bardziej złożone" jako oznaki dojrzałości intelektualnej.

Jeśli tworzysz treści

Reaguj w swojej bańce. Milczenie „dla świętego spokoju" to prezent dla manipulatorów.
Używaj humoru chirurgicznie: bij w narracje, nie w ludzi.
Nie karm algorytmu kontrowersją tylko dlatego, że „działa".
Buduj nawyk: fakt → źródło → zamknięcie tematu. Potem idź dalej.

Jeśli zarządzasz zespołem lub firmą

Nie chowaj się za „apolitycznością", gdy w grę wchodzi dehumanizacja.
Ustal zasady dyskusji w zespołach i społecznościach. Egzekwuj je.
Wspieraj pracowników atakowanych w nagonkach online.
Traktuj kulturę organizacyjną jak system odpornościowy – można go wzmacniać.

Jeśli informujesz (dziennikarze, analitycy)

Nie amplifikuj manipulacji „dla zasięgu". Najpierw kontekst, potem cytat.
Nie udawaj, że oczywista dezinformacja zasługuje na „drugą stronę".
Tłumacz dlaczego coś jest fałszem, nie tylko że nim jest.
Pokazuj sieci i interesy – nie tylko pojedyncze wypowiedzi.

Jeśli po prostu korzystasz z internetu

Reaguj tam, gdzie masz kompetencję. Nie musisz być wszędzie.
Pisz krótko i konkretnie. Nie dawaj paliwa niekończącym się „debatom".
Zgłaszaj nagonki, podszycia, jawne kłamstwa i dehumanizację.
Wspieraj (lajkiem, komentarzem) tych, którzy mówią prawdę i zbierają za to cięgi.